(c) 2011 [ o ] luclodder fotografie & Maurice de Lange MoFunkT
Op 19 december 2011 stond de Cultuurbrouwerij in het teken van sloop 't Loon onder het motto: Hartverscheurend maar voor eeuwig verbindend. Filosoof Frans Gereadts sprak op die avond. Na de avond heeft hij zijn gedachten en indrukken van de avond verwerkt tot een tekst met de naam "Vrolijke sloop". Lees de tekst hieronder en zet de Timelapse van Luc Lodder aan. De tekst van Frans, de video van Luc en de muziek van Maurice de Lange zijn een wonderlijke combinatie. Een speciale ervaring waarbij kracht de boventoon voert.
Vrolijke sloop
"Ik wil er mee beginnen drie beelden met elkaar te verbinden. De sloop van tLoon zoals die zo prachtig door luc lodder tijdversneld in beeld is gebracht. De sloop van de twaalf mijnzetels die in fragmenten door de gezamenlijke herinnering spookt. De sloop van huizen, flats, kantoren, winkels en wijken die op ons afkomt, onafwendbaar, hier in parkstad/oostelijkemijnstreek.
Houdt dat drieluik voor ogen bij het lezen van deze tekst; tLoon in het midden, de mijnzetelkaalslag links, de komende sloop rechts. Denk niet dat het drieluik de tekst illustreert. De krachtsverhouding ligt andersom. De tekst is een onvolledige beschrijving, een bescheiden bijschrift, een voorzichtige eerste interpretatie van de rijkdom aan betekenissen die het bij elkaar brengen van die drie slooppartijen in het spel brengt.
Is het u ook opgevallen dat de sloop van (een deel van) tLoon vrolijkheid teweegbrengt? Dat er een ondertoon van plezier doorklinkt in de manier waarop de mensen in de streek op de sloop reageren? Dat plezier steekt in de film van Luc Lodders en de muziek, het steekt in de presentatie van Michel duw-eens-door Huismans over Heerlen voor en Heerlen na, het steekt in de sfeer hier vanavond in de Cultuurbrouwerij, een sfeer die bijna uitgelaten is.
Schrik niet van uw eigen vrolijkheid. Ik vestig er niet de aandacht op om u te beschamen. Daar is geen reden toe. Deze vrolijkheid is geen leedvermaak. Ze gaat integendeel hand in hand met een oprecht medeleven en een concrete solidariteit met de bewoners en de ondernemers die door de instorting en de sloop getroffen zijn. Het gemeentebestuur van Heerlen heeft die zorg voor de getroffenen namens ons burgers op een voorbeeldige wijze ingevuld. Particuliere initiatieven zoals de benefietavond vullen die overheidsinspanning voortreffelijk aan. Nee, volgens mij is deze collectieve vrolijkheid te vertrouwen, het is een aanstekelijke energie die ons vertelt dat we de goede kant opgaan en die ons aanmoedigt.
tLoon is een scharnier. Niet alleen in ons verbeelde drieluik, maar ook in de geschiedenis van Heerlen, van parkstad/oostelijke mijnstreek. Als eerste amerikaanse mall op Nederlandse bodem, een hypermodern winkelcentrum voor de autorijdende winkelklant werd het ontworpen en ontwikkeld voor de meest welvarende stad van het land. Als gebouwde werkelijkheid opende het de vijf decennia van maatschappelijke teloorgang die op de mijnsluitingen zijn gevolgd en de twee drie decennia van urban blight die Heerlen en parkstad/oostelijke mijnstreek in de lelijkste stad van Nederland hebben veranderd.
Michel Huismans liet het net prachtig zien, met vaste hand en een scherp oog en een dwingende stem, foto na foto, kaart na kaart. Heerlen is na de mijnsluiting ten prooi gevallen aan een woekerende nieuwbouwlelijkheid die uiteindelijk het hele centrum is gaan domineren. Natuurlijk, heel Nederland heeft er in de jaren zestig zeventig last van gehad, van een tot routine en vervolgens tot truttigheid verworden modernisme, maar nergens is de lelijkheidsdichtheid zo hoog als hier in Heerlen, parkstad/oostelijkemijnstreek.
Zou het kunnen dat lelijkheid van buiten samenhangt met lelijkheid van binnen?
Zou het kunnen dat de inspiratieloze middelmaat en de onverschillige lelijkheid van de nieuwbouw een effect waren van de depressiviteit en de passieve agressie die zich na de mijnsluiting meester hadden gemaakt van de persoonlijkheden van de oostelijke mijnstreek? Zou het kunnen dat de lelijke nieuwbouw vervolgens de depressie heeft verlengd en de passieve agressie heeft verhevigd?
Ik geloof dat de vrolijkheid waarmee wij de sloop van tLoon begroeten een omslag markeert, van binnen en van buiten.
Wij verheugen ons. Wij verheugen ons erop de komende tien jaar de verzamelde lelijkheid van parkstad te slopen. De krimp zij dank! Onze vrolijkheid moedigt ons aan om de sloophamer ruimhartig te hanteren. Hoe meer lelijke huizen, gebouwen en wijken we tegen de grond slaan, des te beter. Het beste zou zijn als we af en toe een flatgebouw feestelijk opblazen.
Dat voelt gewoon fantastisch. Sloop als therapie.
Twee laatste gedachtes.
tLoon is niet het enige winkelcentrum in parkstad dat is ingestort. Er zijn er veel meer. Daar zijn het de economische fundamenten die zijn bezweken. Verdienen de winkeliers in die centra niet ook onze solidariteit? De bouw van het maankwartier maakt het mogelijk een lange termijn oplossing op parkstadschaal voor de hele winkelsector te ontwerpen. Een collectief verhuisplan met financiele steun zou zeker helpen, bijvoorbeeld.
Op de plaats van het gesloopte gedeelte van tLoon moet een stads- en kunstpark komen. Veel van de sprekers hier vanavond tijdens de Cultuurbrouwerij hebben daarop aangedrongen. Zou het niet mooi zijn als de eigenaar, de grootste ontwikkelaar van Nederland, dat park mogelijk zou maken door de grond aan de Gemeente Heerlen cadeau te doen?
Frans Geraedts"
0 reacties:
Een reactie plaatsen